Havens, spoorwegen en wegen: de grote logistieke sprong voorwaarts die Guatemala niet kan uitstellen

22 mei 2025 markeerde een keerpunt in de logistieke geschiedenis van Guatemala. Met de ondertekening van een overeenkomst tussen de Guatemalteekse en Amerikaanse regeringen werd een stappenplan in gang gezet om Puerto Quetzal en Santo Tomás de Castilla te moderniseren en de heractivering van de nationale spoorwegen te evalueren. Deze aankondiging, die enkele dagen voor de Nationale Bedrijfsbijeenkomst (Enade 2025) werd gedaan, is geen toeval: ze is een reactie op de toenemende druk vanuit het bedrijfsleven om de miljoenenverliezen op te lossen die het gevolg zijn van de verouderde haven-, weg- en spoorweginfrastructuur van het land.

Een economie die door haar eigen logistiek in een impasse is geraakt

Meer dan 60% van de zeevracht komt binnen via Puerto Quetzal. Schepen moeten echter tot wel 50 dagen in de wachtrij liggen voordat ze kunnen aanmeren. Dit maakt niet alleen de producten die we consumeren duurder, maar remt ook de export af, vertraagt investeringen en belemmert kansen voor de buitenlandse handel.

"We merken het aan de prijzen, aan de banen die niet worden gecreëerd, aan de bedrijven die niet groeien" [Charles Bland, voorzitter van CACIF]

Daarnaast is er een wegennet dat vervoerders dwingt om op strategische trajecten met snelheden van slechts 8 km/u te rijden; wat het concurrentievermogen van alle Sectoren aantast, zoals María Teresa González, voorzitter van het Nationaal Coördinatiecomité voor Vervoer, opmerkte.

Het resultaat is voorspelbaar maar verontrustend: Guatemala verliest aan concurrentiekracht op het gebied van regionale investeringen, net nu de wereld te maken heeft met een nieuwe golf van bedrijfsverplaatsingen (nearshoring).

Infrastructuur als motor voor ontwikkeling

Tijdens het Pre-Enade 2025-forum werd duidelijk dat er zonder moderne logistieke infrastructuur geen grootschalige investeringen zullen worden aangetrokken. Zoals FUNDESA het samenvatte: "Havens, luchthavens, wegen en speciale economische zones moeten de ruggengraat vormen van een meer open, verbonden en welvarend Guatemala."

De recente goedkeuring van de wet inzake prioritaire wegeninfrastructuur en de vooruitgang bij de wet inzake publiek-private samenwerking bieden een kans om snel, vakkundig en met een visie te handelen.

De spoorweg: een vergeten troef die we weer moeten benutten

Onderdeel van de overeenkomst met de Verenigde Staten is een analyse van het herstel van het spoorwegnet. Dit onderdeel is van cruciaal belang. De trein is een van de meest efficiënte, duurzame en veerkrachtige manieren om goederen op grote schaal te vervoeren. In landen als Mexico, Colombia en Chili is gebleken dat het een katalysator is voor logistieke integratie, regionale ontwikkeling en emissiereductie.

Het opnieuw in gebruik nemen van de spoorlijn zou een revolutie teweeg kunnen brengen in de manier waarop Guatemala zijn havens met industriegebieden, logistieke parken en distributiecentra verbindt; hierdoor zou de druk op de wegen worden verlicht en zou de levenskwaliteit van duizenden vervoerders en gemeenschappen worden verbeterd.

Een strategische kans die zakelijk inzicht vereist

Bij ERA Group zijn we van mening dat Guatemala voor een historische beslissing staat. De modernisering van de havens, het herstel van het spoorwegnet en de transformatie van het wegennet zijn niet alleen een operationele noodzaak. Het is een nationale strategie.

Als specialisten op het gebied van kostenoptimalisatie en bedrijfsstrategie hebben we gezien hoe logistieke verbeteringen in verschillende landen zich vertalen in:

• Een besparing tot 25% op de kosten voor containervervoer.
• Betere exportovereenkomsten dankzij een betrouwbare infrastructuur.
• Meer directe buitenlandse investeringen dankzij kortere doorlooptijden en een grotere betrouwbaarheid.

Guatemala beschikt over de middelen, de partners en nu ook de politieke wil om deze sprong te wagen. Maar om hiervan te kunnen profiteren, moeten bedrijven zich voorbereiden: hun toeleveringsketens onder de loep nemen, efficiëntiescenario’s uitwerken, kritieke punten in kaart brengen en relaties opbouwen met strategische partners.