Deniz herkes için aynıdır; değişen şey, dümenin başında kimin olduğu
Menorca'dan Barselona'ya yapılan bir yolculuğun şirketinizdeki enerji yönetimi ile ne ilgisi var?
Tekneyle denize açıldığında keşfettiğin bir şey var. Sana daha önce Barselona–Menorca rotasındaki deneyimimden bahsetmiştim.
Rüzgâr aynı.
Hava aynı.
Mesafe değişmez.
Deniz de öyle.
Ancak, tüm tekneler bu geçişi aynı şekilde yapmaz.
Bazıları düşük yakıt tüketimi, istikrarlı seyir ve sakin bir mürettebatla geliyor.
Bazıları ise gereksiz dolambaçlı yollardan, mecburi manevralardan ve başından beri sadece tepki vermek zorunda kaldıkları hissiyle varırlar.
Aradaki fark denizde değil.
Mesele, dümenin nasıl kullanıldığına ve bu süreçte alınan kararlara bağlıdır.
Ve bu durum, şirketlerin günümüzde enerji yönetimini nasıl gerçekleştirdikleriyle yakından ilgilidir.
Enerji, sadece operasyonel bir mesele değildir. Geminin nasıl yönlendirileceğine dair bir karardır.
Birçok yönetim kurulunda enerji hâlâ sıradan bir konu muamelesi görüyor: bu konu başkalarına devrediliyor, müzakere ediliyor, onaylanıyor ve rafa kaldırılıyor.
Sürprizler olmadığı sürece kimse bunu sorgulamıyor.
Ancak ERA Groupteknik raporlarında da görüldüğü üzere enerji piyasasının gelişimini incelediğinizde, bunun sabit bir gider olmadığını anlıyorsunuz.
Kar marjları, finansal tahminler ve rekabet gücü üzerinde doğrudan etkisi olan bir değişkenle karşı karşıyayız.
Ve bir değişken, kâr marjınızı birkaç ay içinde etkileyebiliyorsa, bu durum artık sadece operasyonel bir mesele olmaktan çıkar.
Bu bir yönetişim meselesi haline gelir.
Çünkü bu teknik bir sorun değil.
Bu, ne kadar risk alacağınız, alım yaparken hangi kriterleri kullanacağınız ve piyasa gerginleştiğinde sorumluluğun kime ait olacağına dair stratejik bir karardır.
Fiyat her şey değildir.
Bir yolculukta kazanan, en pahalı gemi değil, rüzgarı okumayı ve doğru anda yelkenlerini ayarlamayı bilen gemidir.
Enerji sektöründe de buna çok benzer bir durum söz konusudur.
Karar, sadece bir fiyat belirlemek ya da bir endeksi esas almakla sınırlı değildir.
Karar, ne kadar risk almaya hazır olduğunuz ve hangi kriterlere göre hareket edeceğinizle ilgilidir.
Çünkü bir strateji olmadan fiyat belirlemek pahalıya mal olabilir.
Kontrolsüz indeksleme de öyle olabilir.
Asıl tehlikeli olan, yanlış modeli seçmek değildir.
Piyasa hareketlenmeden önce net bir stratejiye sahip olmamaktır.
Önceden bir plan yapmadan, kontrolü eline almadan karar verdiğinde, sadece tepki veriyorsun.
Dümene geçmek, sorumluluk almak demektir.
Bu, bunun sonucudur.
Enerji sektöründe liderlik etmek, piyasa hareketlenmeden önce net bir politika belirlemek anlamına gelir.
Buna şunlar dahildir:
- Şirketin risk profiline uygun bir tedarik politikası belirlemek.
- Açık maruz kalma sınırlarının belirlenmesi.
- Maliyetin hangi kısmının piyasaya, hangisinin tüketime bağlı olduğunu belirlemek.
- Sapmaları sezgiyle değil, verilerle izlemek.
- Enerjiyi finans ve sürdürülebilirlik stratejisine entegre etmek.
Hiçbir sözleşme tek başına bunların hiçbirini başaramaz.
Bunu yapanlar, şirketi yöneten kişilerdir.
Bir yelkenlide en iyi donanıma sahip olabilirsiniz, ancak kaptan rotayı, ayarlamaları ve manevraları belirlemezse, tekne yelken açmaz; sürüklenir.
Enerji alanında da tam olarak aynı şey oluyor.
Pusula senin yerine yelken açmaz, ama pusula olmadan körü körüne yelken açarsın.
Maliyet optimizasyonunda, genel ve ayrıntılı bir bakış açısına sahip olmak ne bir lüks ne de güvertede düzenlenen bir gala yemeğidir; bu, seçim yapabilmek ve kontrolü ele alabilmek için gerekli olan kriterlere sahip olmaktır.
Bilgi, karar verme aracı değildir.
Eğer bilmiyorsanız:
- Maliyetinizin hangi kısmı piyasaya, hangisi ise fiili tüketime bağlıdır?
- Tüketim eğrinizin zaman içinde nasıl değiştiği.
- Her çeyrekte hangi sapmalar birikiyor?
- Ani bir fiyat artışının kâr marjınız üzerinde ne gibi bir etkisi olur?
O halde enerjiyi yönetmiyorsunuz.
Karşına ne çıkarsa kabul ediyorsun.
Ve dalgalı bir piyasada karşınıza çıkan her şeyi kabullenmek tarafsız bir tutum değildir.
Bu, karar vermeden risk almayı ifade eder.
Ölçüm yapmak oynaklığı ortadan kaldırmaz.
Ancak bu, olası senaryoları önceden tahmin etmenize, stratejinizi buna göre ayarlamanıza ve piyasanın sizin rızanız olmadan kârınızı belirlemesini önlemenize olanak tanır.
Pusula sizin yerinize yol göstermez.
Rüzgâr yön değiştirdiğinde, kimin sözünün geçtiği anlaşılır.
Enerji piyasasının gerginleştiği zamanlar olur.
Fiyatlar hızla değişiyor. Kararlar daha hızlı alınıyor. Kâr marjları üzerindeki baskı artıyor.
Böyle durumlarda, her şirketin maruz kaldığı riskler değişir.
Enerji politikasını belirlemiş olanlar, bir güvenlik marjı gözeterek hareket ederler.
Bunu yapmayanlar ise doğaçlama yapsın.
Ve değişken ortamlarda doğaçlama, nadiren tarafsızdır.
Ve değişken ortamlarda doğaçlama, nadiren tarafsızdır.
Mesele piyasanın bir sonraki hamlesini tahmin etmek değil. Mesele, bu hamle gerçekleştiğinde nasıl hareket edeceğinize önceden karar vermiş olmaktır.
Çünkü rüzgâr yön değiştirdiğinde, bir strateji belirlemeye zaman kalmaz.
Geriye kalan tek şey, elinizde olanı uygulamak.
Asıl mesele ne kadar ödediğiniz değil, dümenin başında kimin olduğu.
Eğer enerji, maliyet yapınızın önemli bir bölümünü oluşturuyorsa, bu konudaki tartışma artık şunlarla sınırlı kalmamalıdır:
“İyi bir fiyat aldık mı?”
Başka bir şey olmalı.
- Net bir enerji politikamız var mı?
- Ne kadar risk aldığımızın farkında mıyız?
- Enerji, finansal planlamamıza dahil mi?
- Maruz kalma düzeylerini ve sapmaları sürekli olarak ölçüyor muyuz?
- Ani piyasa hareketlerine karşı hazırlıklı senaryolarımız var mı?
Çünkü fiyat bir sonuçtur.
Asıl mesele, enerjinin düzenlemeye tabi tutulup tutulmayacağı ya da sadece müzakere konusu olup olmayacağıdır.
Stratejik bir çerçeve olmadan müzakere etmek, anlık gelişmelere bel bağlamak demektir.
Yönetmek, piyasa sizin yerinize karar vermeden önce karar vermektir.
Deniz, şirketler arasında ayrım yapmaz.
Enerji piyasası herkes için aynıdır.
Kurallar aynı.
Oynaklık aynıdır.
Yüklenmeler aynı.
Değişen şey çevre değildir.
Mesele hazırlık düzeyidir.
Enerjinin, kâr marjlarını, tahminleri ve pazardaki konumlanmayı etkileyen stratejik bir değişken olduğunu anlayan şirketler bulunmaktadır.
Ve bunu imzalandıktan sonra unutulan bir sözleşme olarak görmeye devam eden şirketler de var.
Piyasa, niyeti ödüllendirmez.
Düzenli çalışmayı ödüllendirir.
Ve rüzgârın lehimize eseceğine güvenmek bir strateji değildir.
Umuttur.
Bir şirket, kârını umuda dayandıramaz.
Bunu, kendi takdirine, politikasına ve sistemlerine dayanarak yapabilir.
Ve işte tam da o anda, yelken açmadan önce dümeni kimin ele aldığını görüyorsunuz.
