- Depremi önleyemezsiniz. Ancak maliyet yapınızı buna göre hazırlayabilirsiniz. Hiç bir “deprem” yaşadınız mı? Ben yaşadım, 2016 yılının Ağustos ayında.
Çocuklarla birlikte Roma'da geziyorduk (o zamanlar daha küçüktüler). Sabah saatleriydi; dışarı çıkmak için otelde giyinmeyi bitiriyorduk ki, birdenbire her şey sallanmaya başladı.
Ne şiddetli ne de sert değildi.
Birkaç saniye boyunca, sanki devasa bir varlık binayı havaya kaldırıp hafifçe sallamış gibi, tüm bina sallanıyor gibiydi.
Ve en tuhaf olan şey hareketin kendisi değil, sonrasında insanda bıraktığı duyguydu.
Birkaç saniye boyunca, gerçekten bir şey olup olmadığını anlayamıyorsun.
Bina mıydı acaba?
Kafan mıydı acaba?
Eğer bunu hayal ettiysen.
Ta ki şunu fark edene kadar: Evet, gerçekten olmuştu. Çok uzakta olsa da, bir depremdi.
Depremin merkezi yaklaşık 300 kilometre uzaktaydı. Roma'da sadece artçı sarsıntıyı hissettik; hafif bir sallantıydı. O kadar.
Ama içimizde kalan his bambaşka bir şey: biz hiç kimsemiz. Birkaç saniye içinde her şeyi değiştirebilecek şeyler var.
Ve çoğu zaman, yapabileceğiniz hiçbir şey yoktur.
- Çünkü maliyet yapınızda meydana gelecek bir sarsıntı kaçınılmazdır, ancak bunun etkilerine karşı hazırlıklı olabilirsiniz; önümüzdeki birkaç dakika içinde size bunu anlatacağım.
Bir şeyin olup olmadığından emin olamadığınızda, ama aslında olmuşsa.
O an çok rahatsız edici.
Çünkü ortada belirgin bir işaret yok—hiçbir şey düşmüyor, alarmlar çalmıyor, kimse koşmuyor…
Yine de, ayaklarının altında bir şeylerin değiştiğini biliyorsun.
Maliyetler konusu açıldığında, birçok büyük şirkette her gün tam da bunu görüyorum.
Görünürde bir kriz yok.
Söndürülecek bir yangın yok.
Ekonomik çöküş yaşanmıyor.
Ama bir şeyler kıpırdanıyor:
Kar marjları giderek daralıyor
- Sapmalar daha yaygındır.
- Ve tahminler artık o kadar kolay gerçekleşmiyor.
- Ve, o otelde başıma geldiği gibi, genellikle şüpheyle karşılanır:
- Gerçekten bir şey mi oluyor, yoksa sadece bir his mi?
- Bu yapısal bir sorun mu, yoksa tek seferlik bir durum mu?
- Harekete geçmeli miyim yoksa beklemeli miyim?
- Yanlış bir güven duygusu en büyük risktir. Deprem uzak, yavaş ve sönük geçtiği için Roma’da panik yaşanmadı.
“Ciddi” bir şey olmadı.
Ve tam da bu nedenle, bunu önemsizmiş gibi göstermek kolaydır.
Aynı durum maliyetler için de geçerlidir.
Büyük şirketler nadiren bir gecede iflas eder.
Gerçekte olanlar çok daha incelikli:
- kronikleşen küçük verimsizlikler;
- sırf öyle olduğu için tekrarlanan kararlar;
- artık mevcut olmayan bir bağlam için tasarlanmış maliyet yapıları.
- Bu, ortadan kaldıramayacağınız, yalnızca en verimli hale getirebileceğiniz sürekli bir kaynak tüketimidir.
- Ve en tehlikeli olan şey, henüz hiçbir şey olmamış olduğu için hiçbir şey olmayacağını düşünmektir.
- Kontrol edemeyeceğiniz şeyler vardır. Kontrol edebileceğiniz şeyler de vardır.
Depremi önleyemezsiniz; bu sizin elinizde değil. Endişelenebilirsiniz ya da endişelenmeyebilirsiniz, ama bu durumun değişmesine yol açmaz.
O anda, o otelde, kendinden çok daha büyük güçlerin var olduğunu kabullenmekten başka yapabileceğim hiçbir şey yoktu.
Ancak bir şirketin maliyetleri —neyse ki— bir deprem değildir; ya da öyle olsa bile, en aza indirilebilir.
Ve bu ayrım, bir CEO veya CFO için hayati önem taşır.
Sorun, piyasadaki belirsizlik, enflasyon, jeopolitik gelişmeler ya da enerji değil.
O deprem olmalı.
Sorun, sarsıntı ne kadar hafif olursa olsun, buna hazırlıklı olmamaktır.
- Çünkü asıl zarar gören şirketler, dışsal bir şokla karşı karşıya kalanlar değil, iç yapısının bu şoku hafifletmeye hazır olmadığını çok geç fark edenlerdir.
Çoğu şirket, her şey çoktan değişmiş olduktan sonra tepki gösteriyor.
Birçok kuruluş yalnızca şu durumlarda harekete geçer:
- bütçe artık dengede değil;
- yönetim kurulu sorular sormaya başlar;
- sapmalar çok belirgin.
- Ve sonra hemen harekete geçerler.
- Bazen çok aceleci davranılır, çünkü tepki vermek öngörmekle aynı şey değildir ve acil kararlar maliyet ile değer arasında ayrım yapmaz.
- Bu optimizasyon değil; tepki.
- Maliyetleri optimize etmek, depremi önlemekle ilgili değildir; binayı iyi tasarlamakla ilgilidir.
Bunlar, bir hareket olacağı varsayımı üzerine kurulmuştur ve maliyet optimizasyonu da aynı şekilde işleyebilmelidir.
Mesele sırf daha az harcamak değil, şunu anlamaktır:
- hangi maliyetlerin yapısal, hangilerinin ise atalet kaynaklı olduğu;
- hangi süreçler gerçek bir değer katıyor, hangileri ise sadece yer kaplıyor;
- hangi kararların korkudan, hangilerinin ise stratejik olarak alındığı.
- İyi bir şekilde optimize edilmiş bir şirket, koşullar değiştiğinde en iyi şekilde ayakta kalabilen şirkettir.
Çoğu şirket, her şey çoktan değişmiş olduktan sonra tepki gösteriyor.
Birçok kuruluş, ancak bütçe dengesi bozulduğunda, yönetim kurulu sorular sormaya başladığında ya da sapmalar çok belirgin hale geldiğinde harekete geçer. Harekete geçmek, önceden tedbir almakla aynı şey değildir.
- Erken başlarsanız, etkileri daha hafif olur. Zorluk çeken bir şirket ile uyum sağlamayı başaran bir şirket arasındaki fark, depremin şiddeti değil, hazırlıklara ne zaman başladıklarıdır.
Maliyet yapınız üzerinde şimdiden çalışmaya başlarsanız:
- ağrıya dönüşmeden önce gerginlikleri fark edersiniz;
- mantıklı bir şekilde önceliklerinizi belirleyebilirsiniz;
- Kararlarını telaş ya da gürültü olmadan veriyorsun.
- Ve artçı sarsıntılar başladığında — ki her zaman olur — hazırlıksız yakalanmayacaksınız.
- Depremi beklemeyin, ona hazırlıklı olun. Şurası açık ki, kontrol edemeyeceğiniz şeyler olduğu gibi, henüz yüzleşmek istemeseniz bile kontrol edebileceğiniz şeyler de vardır.
Maliyetler söz konusu olduğunda, bir şey gerçekleşmeden önce önlem almak sorumluluk sahibi davranmaktır.
Çünkü gerçek optimizasyon, zemin biraz sallansa bile ayakta kalabilecek bir yapı tasarlamaya karar verdiğinizde başlar.
Şirketinizde bu yapıyı nasıl kuracağınız konusunda konuşmak isterseniz, bana bir mesaj atın.
Okuduğunuz için teşekkürler.
İyi günler.
